W dokładnej diagnozie zaburzeń mowy wykorzystywane są często dodatkowe badania, których celem jest określenie poziomu funkcjonowania różnych sfer psychoruchowego rozwoju dziecka. Terapeuta mowy może więc zlecić wykonanie dodatkowej diagnozy sprawności analizatora wzrokowego, słuchowego i funkcji ruchowych.

Percepcja wzrokowa: warunkiem podstawowym dla optymalnie  przebiegających procesów wzrokowych jest prawidłowo zbudowany i funkcjonujący analizator wzrokowy. Analizator wzrokowy składa się z trzech części: receptora (gałka oczna), nerw wzrokowy oraz odpowiedni ośrodek w mózgu, gdzie przebiegają właściwe procesy syntezy i analizy wzrokowej. Procesy spostrzegania wzrokowego zmieniają się wraz z wiekiem dziecka, dlatego też poziom rozwoju tej funkcji określa się zawsze w stosunku do wieku dziecka. Wielu specjalistów zwraca także uwagę na fakt powiązania funkcji wzrokowych z ruchowymi i słuchowymi. Zaburzenia funkcji wzrokowych mogą w znaczny sposób utrudnić proces identyfikowania i reprodukcji liter. Zaburzenia funkcji wzrokowych maja zasadniczo dwojaki charakter: kierunkowy - dotyczy mylenia liter p-g, d-b, m-w, n-u, g-b, p-b oraz całościowo obniżony poziom spostrzegania wzrokowego, kiedy to dzieci mylą wszystkie kształty.

Percepcja słuchowa: odpowiedni poziom percepcji słuchowej umożliwia przede wszystkim prawidłowy rozwój mowy. Jeśli proces ten nie przebiega prawidłowo, dzieci mogą wadliwie artykułować wiele głosek, co w późniejszym doprowadza często do powstania  problemów w nauce, przede wszystkim j. polskiego – czytanie i pisanie ze słuchu. Osoby takie słyszą dźwięki , ale nie potrafią ich zanalizować i syntezować. W trakcie czytania dzieci mają ogromne problemy z łączeniem i składaniem dźwięków w całość (synteza), a w pisaniu ze słuchu z rozkładaniem wyrazów na poszczególne dźwięki (analiza). Dzieci takie robią wiele błędów w dyktandach. Zaburzeniom tym często towarzyszy gorsza pamięć słuchowa.

Rozwój ruchowy: rozwój funkcji ruchowych jest ściśle sprzężony z rozwojem poznawczym, gdyż poznawanie świata i gromadzenie doświadczeń dokonuje się w czasie aktywności fizycznej małego człowieka. Nie bez powodu ten pierwszy okres rozwoju małego człowieka ujmowany jest globalnie i nazwany jest rozwojem psychoruchowym. Niektóre dzieci wykazują zaburzenia w sferze motorycznej, które to charakteryzują się następującymi symptomami: współruchami (ruchy dodatkowe), nieprawidłowym napięciem mięśniowym (zbyt duże, zbyt małe) oraz obniżeniem precyzji i szybkości ruchów docelowych. Duże znaczenie w nauce szkolnej ma odpowiedni poziom sprawności manualnej, której zaburzenia manifestują się wolnym tempem wykonywanych czynności oraz małą precyzją ruchów dłoni i palców.

Lateralizacja - czyli przewaga stronna, która jest przejawem rozwoju ruchowego dziecka. Celem rozwoju lateralizacji jest większa sprawność motoryczna dziecka. Lateralizacja dotyczy przewagi stronnej rąk, nóg i oczu. Trudności w nauce szkolnej mogą wystąpić przede wszystkim u dzieci oburęcznych. Leworęcznych  oraz z tzw. lateralizacją skrzyżowaną (dominacja oka lewego i prawej ręki lub dominacja oka prawego i lewej ręki). Następstwem dominacji skrzyżowanej są zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej.

Wszystkie wcześniej opisane zaburzenia dotyczą pewnego, dość wąskiego zakresu funkcjonowania psychoruchowego dziecka i noszą nazwę fragmentarycznych deficytów rozwojowych. Do określenia stopnia tego deficytu wprowadza się tzw. wskaźnik fragmentarycznego deficytu rozwojowego (WFDR), który oblicza się dzieląc wiek opóźnienia rozwoju dziecka przez jego wiek życia. Wskaźnik o wartości powyżej 0,30 jest sygnałem poważnych opóźnień w rozwoju i powinien być sygnałem do podjęcia systematycznej pracy terapeutycznej z dzieckiem.

Na podstawie:

H. Spionek- „Psychologiczna analiza trudności i niepowodzeń szkolnych”- Warszawa 1970
H. Spionek-„Zaburzenia rozwoju uczniów uczniów, a  niepowodzenia szkolne”_ Warszawa 1985