Maria Montessori jest twórczynią niezmiernie interesującej i spójnej koncepcji pedagogicznej, w której centralne miejsce zajmuje dziecko; dziecko wraz ze swoimi indywidualnymi potrzebami, tempem rozwoju i predyspozycjami.
Jedną z podstaw tej pedagogiki jest teoria okresów sensytywnych. Okresy te, zwane inaczej okresami specjalnej wrażliwości, to przedziały czasowe, w których ma miejsce największy potencjał rozwojowy pewnych funkcji. Trwają one określony czas i występują w rozwoju dziecka tylko raz. Nigdy później nie pojawi się tak olbrzymia szansa na optymalny rozwój konkretnych umiejętności małego człowieka. Maria Montessori mówi o okresach sensytywnych w odniesieniu do:

• mowy
• doskonalenia pracy narządów zmysłowych
• zainteresowania małymi przedmiotami
• zainteresowania porządkiem w jego różnych aspektach
• rozwoju społecznego
• rozwoju ruchowego

Autorka teorii niejednokrotnie zwraca uwaga na nadrzędną rolę, jaką w naszym codziennym funkcjonowaniu pełni mowa. Towarzyszy ona wszystkim naszym działaniom, porządkując niejako wszystkie docierające do nas bodźce i syntezując zdobyte doświadczenia w pojęcia.
Cechami charakterystycznymi wszystkich okresów sensytywnych jest to, iż ich symptomy są obserwowalne, czyli widoczne dla innych osób oraz to, że występują one u wszystkich dzieci, także tych niepełnosprawnych.
Bogate doświadczenie pedagogiczno-terapeutyczne Marii Montessori, która przez wiele lat pracowała z dziećmi, dowodzi, iż najwyższy potencjał rozwojowy dla poszczególnych funkcji przypada na następujące przedziały wiekowe:

• mowa – między drugim a czwartym rokiem życia,
• doskonalenie pracy narządów zmysłowych – także między drugim a czwartym rokiem życia,
• zainteresowanie małymi przedmiotami – około drugiego roku życia,
• porządek – około drugiego roku życia,
• rozwój społeczny między trzecim a piątym rokiem życia,
• rozwój ruchowy – po drugim roku życia.

Teoria ta ma powinna mieć bardzo poważne konsekwencje pedagogiczno - terapeutyczne, gdyż żaden z tych okresów „specjalnej wrażliwości” nie powinien być niezauważony i zaniedbany przez osoby dorosłe. W momencie pojawienia się pierwszych symptomów świadczących o początku największego potencjału rozwojowego danej funkcji powinniśmy dostarczać dziecku wiele bodźców wspomagających i potęgujących ten proces.

Charakterystycznymi cechami okresu sensytywnego mowy są:
• intensywne zadawanie pytań przez dziecko,
• wzmożona chęć nawiązywania kontaktów werbalnych z innymi – rówieśnikami oraz osobami dorosłymi,
• tworzenie neologizmów, skracania słów, przestawienie kolejności sylab itd. w tych sytuacjach, kiedy dziecko nie dysponuje dostatecznie bogatym słownictwem i nie opanowało jeszcze prawidłowych form gramatycznych,
• wzrost zainteresowania książkami i czasopismami dla dzieci – ilustracjami, wyrazami oraz literami,
• częste samodzielne próby nazywania osób, rzeczy, czynności, cech przedmiotów i ludzi.

W odpowiedzi na pojawiające się symptomy specjalnej wrażliwości w rozwoju mowy osoby dorosłe – rodzice, opiekunowie i terapeuci powinni:
• cierpliwie i wyczerpująco odpowiadać na zadawane przez dziecko pytania,
• umożliwiać kontakty z innymi osobami, przede wszystkim z rówieśnikami,
• dostarczać odpowiednie do wieku i zainteresowań dziecka książki i czasopisma oraz wspólnie omawiać ich treść,
• stwarzać dziecku atmosferę zachęcającą i motywującą do dalszego rozwoju werbalnego,
• jak najczęściej rozmawiać na temat aktualnych stanów emocjonalnych dziecka – werbalizować je, przez co będą one bardziej uświadamiane i identyfikowane przez małego człowieka; wpłynie to na pewno na większą skuteczność w eliminowaniu tzw. zachowań trudnych,
• wykorzystywać każdą naturalną sytuację do rozwijania i bogacenia słownictwa dziecka.