W tworzeniu mowy biorą udział narządy wchodzące w skład następujących układów:

• oddechowego
• fonacyjnego
• artykulacyjnego

Aparat oddechowy tworzą głownie: płuca, oskrzela, oskrzeliki oraz tchawica. W oddychaniu wyróżniamy fazę wdechu i fazę wydechu.  Przy wdechu przepona obniża się i jednocześnie zwiększa się objętość klatki piersiowej. Natomiast przy wydechu przepona unosi się w do góry, a klatka piersiowa zmniejsza swą objętość. Przepona jest mięśniem oddechowym, który oddziela klatkę piersiową od jamy brzusznej. Dla czynności mówienia niezbędna jest odpowiednia siła i długość fazy wydechu, na bazie którego tworzona jest wypowiedź słowna. Celem ćwiczeń oddechowych jest wyrobienie (E. Minczakiewicz 1997):
• prawidłowego oddechu przeponowego lub pełnego,
• długiej fazy wydechowej (wydech kontrolowany),
• równomierności siły wydechu,
• ekonomicznego wydatkowania powietrza,
umiejętności synchronizowania pauz oddechowych (niezbędnych dla zaczerpnięcia powietrza – wdechu) z treścią wypowiedzi.

Aparat fonacyjny to przede wszystkim tchawica i krtań. Krtań jest narządem, który wytwarza głos. Wydychane powietrze uderza o wiązadła głosowe (jeśli są zsunięte), zwane potocznie strunami głosowymi, i wprawia je w drgania. W ten sposób tworzone są głoski dźwięczne. Jeśli zaś wiązadła są rozsunięte, wydychane powietrze nie napotyka na swej drodze przeszkody i w ten sposób powstają głoski bezdźwięczne.

Głoski dźwięczne to: b, d, w, z, ź, ż, g, dz, dź, dż. Do głosek   bezdźwięcznych zaliczamy: p, t,  f, s, ś, sz, k,  c,  ć,  cz, m, n, r, ł, j, l, ch oraz samogłoski: a, o, u, i, y, e, ą, ę.

Aparat artykulacyjny składa się z tzw. nasady, czyli jamy nosowej, ustnej i gardłowej. Są one rezonatorami, których głównym zadaniem jest wzmacnianie dźwięków, a także ich generowanie. W jamie ustnej znajdują narządy, dzięki którym
tworzone są poszczególne głoski: język, wargi, dziąsła, zęby, podniebienie twarde i podniebienie miękkie zakończone języczkiem.

Do wypowiedzenia głosek niezbędny jest strumień powietrza z płuc, który następnie w krtani i w nasadzie zostaje przekształcony na dźwięki mowy.

Narządy odpowiedzialne za tworzenie mowy, które nie są ruchome to:
- tchawica
- krtań
- jama gardłowa
- jama ustna
- jama nosowa
- zęby
- dziąsła
- podniebienie twarde

Narządy odpowiedzialne za tworzenie mowy, które są ruchome to:
- wiązadła głosowe
- podniebienie miękkie
- język

Prawidłowa artykulacja głosek jest uzależniona od optymalnego funkcjonowania opisanych układów i poszczególnych narządów, jak również od ośrodkowego układu nerwowego, który pełni rolę nadrzędną w tworzeniu mowy, jak i jej odbioru.

Bibliografia:
1. Minczakiewicz,  M., E., (1997). Mowa. Rozwój – zaburzenia – terapia. Kraków: Wydawnictwo Naukowe WSP.
2. Styczek, I., (1981). Logopedia. Warszawa: PWN.