Muzykoterapia w procesie dydaktyczno – wychowawczym
Codzienne życie w szkolnej rzeczywistości wywołuje dość często u uczniów atmosferę napięcia, staje się przyczyną nerwic, obniża sprawność psychiczną. Mając na uwadze dobro ucznia postarajmy się stworzyć mu warunki, w których będzie mogło się zrelaksować, pozbyć negatywnych emocji i napięć. W ramach zajęć możemy wprowadzić elementy muzykoterapii, która pozwoli na zregenerowanie sił psychicznych.
Formy muzykoterapii:
Muzyka jako środek terapii może być realizowana w dwóch płaszczyznach:
- Receptywnej – polegającej na biernym (pozornie) odbiorze muzyki i nie wymagającej od dziecka uzewnętrzniania swoich umiejętności muzycznych oraz innych objawów reagowania na muzykę.
- Odtwórczej – wymagającej od dziecka współdziałania, odbiorca jest też twórcą przez odtwarzanie choćby najprostszych elementów muzycznych: rytmu, melodii, ruchu tanecznego itp.
Nie należy traktować formy aktywnej muzykoterapii jako okazji do rozwijania uzdolnień muzycznych. Nie jest to czas na dydaktykę. Radość tworzenia muzyki musi przynosić relaks, zabawę, przyjemność i całkowite odprężenie. Nawet pomyłki nie mają tu żadnego znaczenia.
Podstawowe warunki organizacji zajęć z muzykoterapii:
- Dobór grupy
Prowadzenie zajęć wymaga ściśle określonego zespołu osób poddających się terapii grupowo lub indywidualnie. W muzykoterapii grupowej nie powinno brać udziału więcej niż 5 osób, dobranych pod względem wieku, płci, osobowości, postaw, muzycznych upodobań.
- Czas trwania
Zależy od przyjętego schematu zajęć, przeciętnie 10-15 minut, tak by wywołać właściwy efekt: budzenie skojarzeń, odebranie nastroju.
Utwory mogą być ze sobą zestawione:
- W całości każdy utwór
- Dłuższe fragmenty
- Przedłużające się parokrotnie powtórzenia
- Powtarzające się, „mocne” w swojej treści fragmenty.
- Pomieszczenie do muzykoterapii
Sala do muzykoterapii powinna być nie za duża, stwarzająca odpowiedni nastrój, estetyczna, zapewniająca odpowiednią izolację akustyczną, aby hałasy z zewnątrz nie zakłócały odbioru muzyki. Pomieszczenie powinno być odpowiednio wytłumione, np. za pomocą dywanu, chodnika, wykładziny, kotary. Ważna jest także optymalna temperatura
i wentylacja.
- Wyposażenie w sprzęt i aparaturę
Aparatura odtwarzająca powinna być jak najlepszej jakości, ponieważ wszelkie zakłócenia mogą wpłynąć negatywnie na efekt końcowy. Muzyka stosowana w jakiejkolwiek postaci odwołuje się do wrażliwości człowieka na dźwięk, a wszelkie zniekształcenia przy występujących indywidualnych różnicach słyszenia potęgują zły odbiór i są szkodliwe.
Prezentując program relaksacyjny, obniżający napęd psychoruchowy, należy polecić dzieciom świadomie odejście od wszelkich myśli związanych z realna sytuacją i w swojej wyobraźni starać się przywołać takie myśli i skojarzenia, które w połączeniu z muzyką będą sprawiały przyjemność i pozwalały choć na krótko zapomnieć o aktualnych problemach.
Pomocny w takim myśleniu będzie krótki, słowny komentarz nauczyciela prowadzącego muzykoterapię. Słowa należy wypowiadać z wielką ekspresją, powoli, robiąc dłuższe przerwy, zawieszając głos. W trakcie seansu eliminujemy odgłosy z zewnątrz i inne niekorzystne bodźce. Utrudniające powolne wygaszania ośrodków pobudzania w korze mózgowej i zmęczenia fizycznego.
Kolejne fazy relaksu dotyczą:
- Pozycji ciała
- Oddechu (ćwiczenia oddechowe podobnie jak ćwiczenia relaksacyjne pomagają dzieciom wypocząć i uczą prawidłowego gospodarowania oddechem)
- Odwrócenia uwagi i myśli od wszelkich bodźców z otoczenia
- Całkowitego rozluźnienia całego ciała
- Pełnego odprężenia psychofizycznego
- Powrotu ze stanu relaksu do aktywności: otwarcie oczu, powolnego uniesienia rąk i ciała
Opracowała mgr Monika Dąbkowska,
członek Rady Programowej
Opracowano na podstawie artykułu I. Boreckiej, L. Piotrowskiej „Zastosowanie biblioterapii
i muzykoterapii w procesie dydaktyczno – wychowawczym w terapii pedagogicznej”, WMODN
w Wałbrzychu, Wałbrzych 1994.
Tekst powstał w ramach projektu „Uwaga! Sposób na sukces” współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki
