Potrzeba komunikowania się z innymi ludźmi jest jedną z najważniejszych, a jej niezaspokojenie prowadzi do dużego stopnia frustracji, poczucia odrzucenia i osamotnienia oraz doprowadza do poczucia niskiej wartości. Możliwości i formy porozumiewania się zmieniają się wraz z rozwojem dziecka i na początku mają charakter pozawerbalny - płacz, krzyk, westchnienia, itp. W miarę nabywania umiejętności językowych dziecko zaczyna porozumiewać się za pomocą pojedynczych głosek, sylab, fragmentów słów, całych słów, a następnie wchodzi w tzw. okres zdania. Dialog z inną osobą zaczyna coraz bardziej mieć charakter werbalny. W rozwoju kompetencji językowych niezmiernie istotna jest potrzeba komunikowania się z drugim człowiekiem - potrzeba przekazywania informacji oraz gotowość przyjmowania informacji zwrotnej. O komunikacji możemy mówić wówczas, kiedy rozmówcy w pełni rozumieją to, o czym między sobą rozmawiają.

Dialog między ludźmi nie zawsze ma i może mieć charakter werbalny. Istnieje duża rzesza osób, dla których porozumiewanie się słowne jest z różnych powodów niemożliwe. Są wśród nich np.: głusi, niedosłyszący, niepełnosprawni intelektualnie, dzieci z opóźnionym z różnych powodów rozwojem mowy oraz osoby, które utraciły umiejętność komunikacji werbalnej (zaburzenia afatyczne). Brak komunikacji słownej lub jej nieprawidłowy przebieg są najczęściej spowodowane czynnikami organicznymi, emocjonalnymi lub społecznymi.

Dzieciom ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi bardziej dostępna jest ontogenetycznie (rozwojowo) pierwsza komunikacja - pozawerbalna.

W pracy z osobami niemówiącymi wprowadza się systemy wspierania lub zastępowania komunikacji słownej - systemy AAC. Dobór metod AAC uzależniony jest od kilku czynników, do których na pewno należy zaliczyć:
• stopień rozumienia mowy,
• potrzeby dziecka,
• poziom rozwoju intelektualnego,
• zaburzenia rozwoju ruchowego, szczególnie w obrębie motoryki małej (ręce).

Podstawowe metody AAC, to:
• metody oparte na znakach graficznych - piktogramy. PCS’y, symbole Blissa, itd.,
• metody oparte na znakach manualnych - najpopularniejszy jest język migowy,
• symbole dwuwymiarowe - obrazki, zdjęcia,
• pismo
• metody wykorzystujące znaki przestrzenno-dotykowe polecane przede wszystkim osobom niewidomym i niedowidzącym.

Do wspierania komunikacji słownej coraz częściej używa się komputera, specjalistycznego oprzyrządowania multimedialnego (w tym terapeutycznych programów) oraz elektronicznego.

Opanowanie odpowiedniego sposobu komunikowania jest procesem długotrwałym i wymagającym wykonywania ćwiczeń wprowadzających i przygotowawczych do korzystania z systemów AAC:
• ćwiczenia percepcji wzrokowej - fiksowanie wzroku na danym obiekcie, umiejętność przenoszenia wzroku z jednego obiektu na drugi, śledzenie wzrokiem za danym przedmiotem, umiejętność wskazywania obiektu wzrokiem,
• ćwiczenia motoryki małej (ręce) - umiejętność wskazywania ręką danego przedmiotu (palec lub cała dłoń), posługiwanie się myszką i klawiaturą komputerową,
• ćwiczenia percepcji słuchowej - umiejętność odpoznawania i różnicowania dźwięków, umiejętność identyfikacji usłyszanych dźwięków i słów,
• ćwiczenia motoryki dużej - ustalenie optymalnej pozycji ciała do komunikacji z drugim człowiekiem, ustalenie odpowiedniej pozycji ciała do bezpiecznej i samodzielnej aktywności dziecka, uaktywnienie innych części ciała, które mogą mieć zasadnicze znaczeni dal wypracowania innych sposobów komunikowania się,
• koordynacja funkcji wzrokowych, słuchowych i ruchowych.

W porozumiewaniu się z osobą niemówiącą używa się tzw. systemu komunikacji totalnej, czyli wszystkimi możliwymi, dostępnymi i najbardziej optymalnymi sposobami. Najistotniejszy jest fakt dostrzeżenia potrzeby komunikacyjnej osoby niemówiącej oraz wprowadzanie najbardziej efektywnego systemu porozumiewania się z nią.