Zaburzenia mowy mają wiele przyczyn i dlatego też charakteryzują się różnorodnymi objawami oraz zróżnicowanym natężeniem symptomów.
Wielu autorów dzieli przyczyny zaburzeń mowy na dwie zasadnicze grupy:
• zewnątrzpochodne, zwane inaczej środowiskowymi
• wewnątrzpochodne.

Do zewnątrzpochodnych (środowiskowych) przyczyn zaburzeń mowy należy zaliczyć:

• Nieprawidłowe wzorce wymowy, z jakimi dziecko styka się na co dzień. Używanie przez osoby z najbliższego otoczenia dziecka języka niezgodnego z normami języka polskiego, w tym także  zbyt infantylnego.
• Nieprawidłowe wzorce, metody wychowawcze i związane z tym tzw. postawy rodzicielskie, które w sposób niewłaściwy mogą wpływać na rozwój mowy, np.: postawa nadopiekuńcza związana jest często z wyręczaniem dziecka w różnych czynnościach, w tym także w samodzielnym wypowiadaniu się.
• Zbyt rzadkie angażowanie dziecka w sytuacje rozmowy, dialogu oraz zbyt ubogi zasób słownictwa, z jakim styka się mały człowiek.
• Niewykorzystanie tzw. okresu sensytywnego dla rozwoju mowy (największego potencjału rozwojowego tej funkcji) w wieku od 2 do 5 lat – zbyt mała ilość dostarczanych bodźców, dzięki którym rozwój werbalny przebiega w sposób optymalny. Dotyczy to  zarówno strony gramatycznej wypowiedzi słownych, jak i zasobu leksykalnego.

Do wewnątrzpochodnych źródeł zaburzeń mowy należy zaliczyć:

• Nieprawidłowości w budowie narządów mowy oraz nieprawidłowy sposób ich funkcjonowania np: wady zgryzu, budowy podniebienia, sprawności języka, itd.
• Nieprawidłowości w budowie oraz funkcjonowaniu narządu słuchu. Do najczęstszych przyczyn należy zaliczyć niedosłuch lub głuchotę. Istotą tego rodzaju zaburzeń jest brak możliwości nauki mowy poprzez naśladowanie dźwięków z otoczenia.
• Uszkodzenia struktur mózgowych, które są odpowiedzialne za czynność nadawania mowy oraz jej odbiór. Do uszkodzenia tkanki nerwowej może dojść w różnych okresach rozwoju dziecka: w okresie prenatalnym (okres płodowy), perinatalnym (okołoporodowym) i postnatalnym, czyli już po narodzinach dziecka.
• Uszkodzenia dróg unerwiających narządy mowy oraz układy odpowiedzialne za powstanie mowy: układ oddechowy i fonacyjny.
• Niepełnosprawność intelektualna, w której zaburzenia rozwoju mają charakter globalny (całościowy), a opóźnienie rozwoju mowy jest jednym z pierwszych symptomów tego rodzaju niepełnosprawności.
• Choroby psychiczne, w których istotą zaburzeń mowy są zaburzenia treści wypowiedzi.
• Nieprawidłowo przebiegające procesy emocjonalne, które mogą prowadzić do poważnych zaburzeń, jakimi są np.: jąkanie albo mutyzm.
• Zbyt wolne opanowanie czynności mówienia może być także spowodowane nierównomiernym dojrzewaniem różnych struktur mózgowych. Jest to jedna z teorii wyjaśniających przyczynę tzw. opóźnionego rozwoju mowy.
• Zaburzenia mowy i komunikacji towarzyszące różnym zespołom genetycznym i zaburzeniom rozwojowym np.: autyzmowi, zespołowi Downa, zespołowi Kabuki, Rubinsteina- Taybiego, itd.

Dokładną diagnozą zaburzeń mowy zajmuje się przede wszystkim logopeda, korzystający także z dodatkowych badań, które są wykonane przez  innych specjalistów i terapeutów. Są to najczęściej lekarze różnych specjalizacji oraz  psycholog, pedagog i inni logopedzi, np.: surdologopeda, neurologopeda, tyflologopeda, oligofrenologopeda.

Bibliografia:
1. Minczakiewicz, E., M., (1997). Mowa. Rozwój – zaburzenie – terapia. Kraków: Wydawnictwo Naukowe WSP.
2. Styczek, I., (1981). Logopedia. Warszawa: PWN.