Głoska /r/ należy do najtrudniejszych w języku polskim i powinna pojawić się w wymowie dziecka do siódmego roku życia. Z reguły jednak jej prawidłową artykulację można zauważyć już u dzieci młodszych - cztero i pięcioletnich.
Artykulacja tej głoski wymaga dużej precyzji czubka języka, który podczas jej tworzenia kilka razy uderza o wał dziąsłowy.

Nieprawidłowości w realizacji tej głoski mają najczęściej następującą postać:

• Pararotacyzmu, czyli zastępowania tej głoski innym dźwiękiem. Najczęściej są to głoski /l/ i /j/. Rzadziej /w/, /ł/ i /d/.
• Mogirotacyzmu – opuszczanie tej głoski w wymowie, na przykład zamiast słowa /rakieta/ dziecko mówi /akieta/.
• Rotacyzmu właściwego, czyli zniekształceń artykulacji tej głoski.

Najczęstszymi przyczynami rotacyzmu (rerania) są:

• zbyt mała sprawność czubka języka,
• krótkie wędzidełko,
• nieprawidłowe napięcie mięśni języka,
• niedosłuch,
• niedowłady w obrębie narządów artykulacyjnych, zwłaszcza języka,
• wadliwy wzorzec wymowy.

Istnieje kilka rodzajów rotacyzmu, do których należy zaliczyć na pewno rotacyzm języczkowy – tzw. /r/ francuskie, które jest tworzone w tylnej części jamy ustnej.
Inne, najczęstsze rodzaje rerania to rotacyzm wargowy (gdzie wibrują dwie wargi), policzkowy (drga jeden lub dwa policzki) oraz rotacyzm międzyzębowy, w którym drga czubek języka wsunięty między zęby.

Mimo, iż jest to głoska, która może się pojawić w języku dziecka nawet około siódmego roku życia, już wcześniej można zauważyć pewne nieprawidłowości w pracy narządów artykulacyjnych, które mogą predysponować do wystąpienia tej wady wymowy. Należy wtedy udać się do logopedy i wykonywać z dzieckiem odpowiednie ćwiczenia języka oraz warg, najlepiej w formie zabawowej. Cenne są także ćwiczenia słuchowe, które pozwolą na utrwalenie prawidłowego wzorca tej głoski.

Bibliografia:

1. Minczakiewicz E., M., (1997). Mowa. Rozwój – zaburzenia – terapia.   Kraków: Wydawnictwo Naukowe WSP.
2. Skorek, E., M., (2001). Oblicza wad wymowy. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
3. Styczek, I., (1981). Logopedia. Warszawa: PWN.